A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z


Absolute advantage

ความได้เปรียบเชิงสัมบูรณ์ เป็นแนวคิดที่ใช้หลักการเปรียบเทียบปริมาณปัจจัยการผลิตในการผลิตสินค้าอย่างตรงไปตรงมา โดยสรุปว่าประเทศที่มีความได้เปรียบเชิงสัมบูรณ์จะสามารถผลิตสินค้าได้ในจำนวนมากกว่าผู้ผลิตอีกรายหนึ่ง โดยใช้ปัจจัยการผลิตจำนวนเท่ากัน หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งว่า ในการผลิตสินค้าในปริมาณที่เท่ากัน ประเทศผู้ผลิตที่มีความได้เปรียบเชิงสัมบูรณ์คือประเทศที่ใช้ปัจจัยในการผลิตต่ำกว่า

ยกตัวอย่างเช่น ในการผลิตสินค้าชนิดหนึ่ง หากประเทศ ก และประเทศ ข ใช้แรงงานในการผลิต 3 และ 12 ชั่วโมง ตามลำดับ เพื่อให้ได้สินค้าชนิดนี้ 1 หน่วย ในขณะเดียวกัน ประเทศ ก และประเทศ ข จะต้องใช้แรงงานในการผลิตสินค้าชนิดที่สองจำนวน 1 หน่วย ได้ในเวลา 6 และ 4 ชั่วโมง ตามลำดับ

เราสามารถสรุปได้ว่า ประเทศ ก มีความได้เปรียบเชิงสัมบูรณ์ในการผลิตสินค้าชนิดที่หนึ่ง และจะผลิตสินค้านี้เพื่อส่งออกไปยังประเทศ ข ในขณะที่ประเทศ ข มีความได้เปรียบเชิงสัมบูรณ์ในการผลิตสินค้าชนิดที่สอง และจะผลิตสินค้านี้เพื่อส่งออกไปยังประเทศ ก

แต่อย่างไรก็ตาม แนวคิดนี้ไม่สามารถนำมาใช้อธิบายได้ว่าเหตุใดประเทศที่มีราคาของปัจจัยการผลิตสินค้าชนิดหนึ่งสูงกว่า ยังสามารถส่งออกสินค้าไปแข่งขันในตลาดโลกได้ ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ในความเป็นจริง จึงมีผู้คิดแนวคิด ความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบ เพื่อใช้อธิบายสาเหตุดังกล่าว

กลับสู่ด้านบน

AFAS (ASEAN Framework Agreement on Services)

กรอบความตกลงว่าด้วยการบริการของอาเซียน เป็นความตกลงรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมความร่วมมือและการเปิดเสรีการค้าบริการ (Liberalisation of Trade in Services) ระหว่างประเทศสมาชิก การเปิดเสรีในด้านการเข้าสู่ตลาด (Market Access) ด้านการประติบัติเยี่ยงคนชาติ (National Treatment) และข้อผูกพันซึ่งลด/เลิก มาตรการอื่นๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการเปิดเสรีการค้าบริการระหว่างประเทศสมาชิก

กลับสู่ด้านบน

AFTA (ASEAN Free Trade Agreement)

เขตการค้าเสรีอาเซียน เป็นการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของประเทศ 10 ประเทศในกลุ่มอาเซียนหรือสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (The Association of South East Asian Nations: ASEAN) ซึ่งได้แก่ บรูไนดารุสซาลาม กัมพูชา อินโดนีเซีย ลาว มาเลเซีย พม่า ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ ไทย และเวียดนาม AFTA ถูกจัดตั้งขึ้นในการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน (ASEAN Summit) ครั้งที่ 4 ในปี 2535 โดย มีเป้าหมายที่จะลดภาษีศุลกากรระหว่างกันลงเหลือร้อยละ 0-5 และยกเลิกมาตรการกีดกันทางการค้าอื่นๆ

กลับสู่ด้านบน

AIA (ASEAN Investment Area)

เขตการลงทุนอาเซียน เริ่มดำเนินการในปี 2542 เพื่อให้อาเซียนเป็นเขตการลงทุนเสรีโดยจะเปิดเสรีการลงทุนแก่นักลงทุนอาเซียนภายในปี 2010 และนักลงทุนนอกอาเซียนภายในปี 2020

กลับสู่ด้านบน

Comparative advantage

ความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบ เป็นแนวคิดที่ใช้หลักการเปรียบเทียบประสิทธิภาพของปัจจัยการผลิตในเชิงสัมพัทธ์ ในทฤษฎีการค้าระหว่างประเทศ นักเศรษฐศาสตร์ได้นำแนวคิดนี้มาใช้ในการวิเคราะห์สาเหตุและวิถีการค้าระหว่างประเทศ โดยสรุปว่าประเทศที่มีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบในการผลิตสินค้าใดประเทศนั้นก็จะส่งสินค้านั้นเป็นสินค้าส่งออก และจะนำเข้าสินค้าที่ไม่มีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบ

ยกตัวอย่างเช่น ในการผลิตสินค้าชนิดหนึ่ง หากประเทศ ก และประเทศ ข ใช้แรงงานในการผลิต 3 และ 12 ชั่วโมง ตามลำดับ เพื่อให้ได้สินค้าชนิดนี้ 1 หน่วย ในขณะเดียวกัน ประเทศ ก และประเทศ ข จะต้องใช้แรงงานในการผลิตสินค้าชนิดที่สองจำนวน 1 หน่วย ได้ในเวลา 6 และ 8 ชั่วโมง ตามลำดับ

จะเห็นได้ว่า ในการผลิตสินค้าชนิดแรก ประเทศ ก สามารถผลิตสินค้าชนิดที่หนึ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าประเทศ ข ถึง 4 เท่า ( =12 ชั่วโมง / 3 ชั่วโมง ) และสามารถผลิตสินค้าชนิดที่สองได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่า 4/3 เท่า ( = 8 ชั่วโมง / 6 ชั่วโมง)

เราสามารถสรุปได้ว่า ประเทศ ก มีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบในการผลิตสินค้าชนิดที่หนึ่ง เนื่องจากสามารถผลิตสินค้าชนิดที่หนึ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าประเทศ ข ถึง 4 เท่า และจะผลิตสินค้านี้เพื่อส่งออกไปยังประเทศ ข

ในขณะที่ประเทศ ข แม้จะมีความเสียเปรียบเชิงสัมบูรณ์ในการผลิตสินค้าชนิดที่สอง แต่จะสามารถผลิตสินค้านี้เพื่อส่งออกไปยังประเทศ ก ได้ เนื่องจากประเทศ ข มีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบจากการที่ประเทศ ก หันไปผลิตสินค้าชนิดที่หนึ่งแทนที่จะผลิตสินค้าชนิดที่สอง

แนวคิดนี้มีจุดเด่นเหนือกว่าแนวคิด ความได้เปรียบเชิงสัมบูรณ์ ตรงที่สามารถนำมาใช้อธิบายได้ว่าเหตุใดประเทศที่มีราคาของปัจจัยการผลิตสินค้าชนิดหนึ่งสูงกว่า ยังสามารถส่งออกสินค้าไปแข่งขันในตลาดโลกได้

กลับสู่ด้านบน

CVD (Countervailing Duty)

ภาษีตอบโต้การอุดหนุน เป็นภาษีที่เรียกเก็บจากผู้นำเข้าสินค้าที่ได้รับการพิสูจน์ว่า รับการอุดหนุนจากรัฐบาลของประเทศผู้ผลิต เพื่อเป็นการขจัดการได้เปรียบของสินค้าที่ได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลของประเทศผู้ส่งออก

กลับสู่ด้านบน

Dumping

การทุ่มตลาด มักหมายถึงพฤติกรรมการขายสินค้าในราคาส่งออกที่ต่ำกว่าราคาขายสินค้าชนิดเดียวกันในประเทศผู้ส่งออก หรือเป็นการขายในราคาที่ต่ำกว่าราคาทุน ซึ่งถือเป็นการดำเนินธุรกิจอันไม่เป็นธรรมในด้านราคาสินค้า และยังถือเป็นพฤติกรรมที่มีการเลือกปฏิบัติในด้านราคาสินค้าระหว่างตลาดภายในประเทศและตลาดต่างประเทศ ที่เกิดจากการกระทำของผู้ประกอบการค้าซึ่งเป็นเอกชน และก่อให้เกิดความเสียหายต่อผู้ประกอบการภายในประเทศ

กลับสู่ด้านบน

Emergency Safeguard Measures

มาตรการป้องกันฉุกเฉิน เป็นมาตรการที่ให้ความคุ้มครองอุตสาหกรรมภายในประเทศในกรณีที่ได้รับความเสียหายร้ายแรงจากการเปิดการค้าเสรี

กลับสู่ด้านบน

FTAA (Free Trade Area of the Americas)

ความตกลงเขตการค้าเสรีในทวีปอเมริกา เป็นการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของประเทศ 34 ประเทศในทวีปอเมริกาเหนือ อเมริกากลาง อเมริกาใต้ และประเทศในหมู่เกาะแคริบเบียน มีวัตถุประสงค์เพื่อความร่วมมือในด้านการพัฒนาและความมั่นคงของประเทศ เสริมสร้างให้เกิดเสถียรภาพทางการเมือง รวมทั้งความเจริญก้าวหน้าและความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจในภูมิภาค

กลับสู่ด้านบน

GATS (General Agreement on Trade in Service)

ความตกลงทั่วไปว่าด้วยการค้าบริการ เป็นความตกลงเกี่ยวกับการเปิดเสรีการค้าบริการระหว่างประเทศ ซึ่งรวมถึงการเปิดเสรีการลงทุนระหว่างประเทศในภาคบริการด้วย

กลับสู่ด้านบน

GATT (General Agreement on Tariffs and Trade)

ความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า เป็นความตกลงพหุภาคีระหว่างประเทศที่กำหนดกฎเกณฑ์เกี่ยวกับการดำเนินนโยบายการค้าสินค้าระหว่างประเทศเพื่อให้การค้านั้นดำเนินไปโดยเสรีและเป็นธรรม เป็นประโยชน์ต่อเศรษฐกิจโลกโดยรวม

กลับสู่ด้านบน

Market Access

การเข้าสู่ตลาด เป็นข้อกำหนดหรือเงื่อนไขเกี่ยวกับการเปิดตลาดให้ต่างชาติเข้ามาทำธุรกิจการค้าภายในประเทศ

กลับสู่ด้านบน

National Treatment

การประติบัติเยี่ยงคนชาติ เป็นข้อกำหนดหรือเงื่อนไขเกี่ยวกับการให้การปฏิบัติแก่ต่างชาติที่เข้ามาทำธุกิจการค้าและการลงทุนในประเทศอย่างเท่าเทียมกับคนชาติ

กลับสู่ด้านบน

Predatory pricing

การทุ่มตลาดที่ต้องการกำจัดผู้แข่งขันรายอื่น การกำหนดราคาในลักษณะนี้มักเป็นการขายสินค้าในราคาต่ำกว่าราคาทุน โดยมีเจตนาเพื่อเจาะตลาดและกำจัดคู่แข่งเพื่อสร้างอำนาจผูกขาด

กลับสู่ด้านบน

Price discrimination

การทุ่มตลาดที่เกิดจากการแบ่งแยกราคา เป็นการขายสินค้าชนิดเดียวกันในลักษณะแบ่งแยกราคาระหว่างตลาดสินค้า 2 ตลาดซึ่งมีลักษณะแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงไม่ว่าในแง่ปัจจัยทางด้านทำเลที่ตั้ง ความต้องการของผู้บริโภค รวมทั้งความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคาขายของตลาดแต่ละแห่งที่แตกต่างกัน

กลับสู่ด้านบน

Reciprocity

หลักการค้าต่างตอบแทน คือการประนีประนอมต่อกันในการลดการกีดกันทางการค้า โดยที่ประเทศหนึ่งลดการกีดกันทางการค้าเพื่อตอบแทนที่ประเทศคู่ค้าอื่นๆ ลดการกีดกันทางการค้าให้ ทำให้ทั้งสองฝ่ายได้รับผลประโยชน์ร่วมกัน

กลับสู่ด้านบน

Rules of Origin

กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า คือกฎที่ระบุในความตกลงการค้าเสรีสำหรับใช้ในการพิจารณาว่าสินค้านำเข้าจากประเทศสมาชิกความตกลงมีแหล่งกำเนิดจากประเทศสมาชิกนั้นจริงหรือไม่ เพื่อเป็นการป้องกันการสวมสิทธิ์การส่งออกสินค้าโดยประเทศนอกความตกลง

สำหรับหลักเกณฑ์ที่ประเทศต่างๆ ใช้ในการออกแบบกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้าสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทหลักๆ คือ หลักเกณฑ์พื้นฐานและหลักเกณฑ์พิเศษเพิ่มเติม

หลักเกณฑ์พื้นฐานที่ใช้ในการพิจารณาแหล่งกำเนิดสินค้าสามารถแบ่งแยกย่อยออกมาได้อีกเป็น 3 หลักเกณฑ์ ได้แก่ หลักเกณฑ์การพิจารณาสินค้าที่ได้มาหรือมีการผลิตโดยใช้วัตถุดิบภายในประเทศทั้งหมด (wholly obtain: WO) ซึ่งมักใช้กับผลผลิตทางการเกษตรที่ปลูกและเก็บเกี่ยวในประเทศนั้น และสัตว์มีชีวิตที่เกิดและเติบโตในประเทศ หลักเกณฑ์การพิจารณาสินค้าผ่านการผลิตที่มีการเปลี่ยนแปลงหรือแปรสภาพอย่างเพียงพอ (substantial transformation) ซึ่งมักใช้กับสินค้าอุตสาหกรรม โดยพิจารณาจากการเปลี่ยนแปลงพิกัดอัตราศุลกากร (change in tariff classification: CTC) และ/หรือสัดส่วนวัตถุดิบภายในประเทศ (local content: LC) และหลักเกณฑ์สุดท้ายคือหลักเกณฑ์การพิจารณากระบวนการผลิตที่สำคัญ (specific manufacturing process)

ส่วนหลักเกณฑ์พิเศษเพิ่มเติมที่ใช้ในการพิจารณาแหล่งกำเนิดสินค้ามี 2 หลักเกณฑ์คือ หลักเกณฑ์การสะสม (accumulation) และหลักเกณฑ์ tolerance หรือ de minimis

กลับสู่ด้านบน

Sensitive product

สินค้าอ่อนไหว คือสินค้าที่อาจสร้างผลกระทบต่อเนื่องอย่างรุนแรงในทางเศรษฐกิจ สังคม หรือการเมือง เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงในตลาดสินค้านั้น ตัวอย่างของสินค้าประเภทนี้ในหลายประเทศได้แก่ สินค้าเกษตรบางรายการ สิ่งทอ และเหล็กกล้า

กลับสู่ด้านบน

Social safety net

ตาข่ายทางสังคม เป็นกลไกรองรับการปรับตัวเพื่อลดผลกระทบในด้านลบจากการทำความตกลงการค้าเสรีกับต่างประเทศ

กลับสู่ด้านบน

SPS (Sanitary and Phytosanitary Standard)

ความตกลงว่าด้วยมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช เป็นความตกลงที่อยู่ภายใต้กรอบขององค์การการค้าโลก ที่กำหนดให้ประเทศภาคีสมาชิกมีสิทธิในการใช้มาตรการใดๆ เพื่อเป็นหลักประกันว่าสินค้าหรืออาหารมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค รวมทั้งสร้างความมั่นใจว่าจะไม่มีการระบาดของเชื้อโรคในประเทศของตน โดยมาตรการที่กำหนดนั้นจะต้องใช้อย่างเท่าเทียมกันระหว่างสินค้าที่ผลิตภายในประเทศผู้นำเข้าและสินค้าที่มาจากประเทศอื่น

กลับสู่ด้านบน

Subsidy

การอุดหนุน หมายถึงการได้รับประโยชน์ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจากรัฐบาลของประเทศผู้ส่งออก ซึ่งอาจอยู่ในรูปของการอุดหนุนโดยตรง เช่น การให้เงินทุน การลดหนี้สิน การลดหย่อนภาษีอากร หรือการให้การอุดหนุนทางอ้อม เช่น การให้การสนับสนุนด้านรายได้ด้านราคา หรือจัดทำสิ่งอำนวยความสะดวกและสาธารณูปโภค เป็นต้น

กลับสู่ด้านบน

Transparency

หลักความโปร่งใส เป็นหลักที่กำหนดให้ประเทศภาคีต้องเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับกฎหมาย ข้อบังคับ กฎระเบียบ หรือมาตรการต่างๆ ที่เกี่ยวกับการดำเนินการทางการค้าและการลงทุนภายในประเทศ ยกเว้นข้อมูลลับหรือข้อมูลเกี่ยวกับความมั่นคงภายในประเทศ

กลับสู่ด้านบน

Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement

ความตกลงการค้าเสรีระหว่างประเทศชิลี นิวซีแลนด์ บรูไน และสิงคโปร์ มีเป้าหมายที่จะให้มีการเปิดตลาดเสรีครอบคลุมสินค้าและบริการ การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา และความร่วมมือทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2549

กลับสู่ด้านบน

TRIMs (Agreement on Trade-Related Investment Measures)

ความตกลงว่าด้วยมาตรการการลงทุนที่เกี่ยวกับการค้า เป็นความตกลงที่ให้ยกเลิกมาตรการการลงทุนที่มีผลเป็นการจำกัดหรือบิดเบือนการนำเข้าหรือการส่งออก


เอกสารอ้างอิง :

  1. Krugman, P.R. and Obstfeld, M.O. (2000). International Economics: Theory and Policy, 5 th Edition. New York : Addison-Wesley.
  2. วันรักษ์ มิ่งมณีนาคิน ( 2542). พจนานุกรมศัพท์เศรษฐศาสตร์ , ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  3. http://www.wto.org
  4. http://www.e-fpo.fpo.go.th


สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI)